Dziecko które gryzie



Opublikowano : 2006-05-27 (17847 odsłon)

Maluchy, które gryzą inne dzieci, martwią zarówno swoich rodziców, jak i rodziców pokąsanego brzdąca, obawiających się m.in. infekcji. Gryzienie jest nieakceptowanym zachowaniem, które trzeba okiełznać na wczesnych etapach rozwoju, by zapobiec jego występowaniu w przyszłości. Kąsanie martwi bardziej niż inne aspołeczne zachowania (np. popychanie czy zabieranie zabawek), których chciałoby się urwisa oduczyć, ponieważ jego efekty są bardziej widoczne, oczywiste, w dodatku nigdy nie wiadomo, kiedy "napastnik" znowu zaatakuje...

Dlaczego dzieci gryzą?

Gryzienie jest dość powszechne u małych dzieci. "Ukąszeni" mogą zostać praktycznie wszyscy: domownicy, kolega czy koleżanka z grupy w przedszkolu, partner zabawy. Zdarza się, że ugryzienie jest naprawdę bolesne, a jego skutki prezentują się przerażająco. Zaatakowane dziecko płacze, nauczyciele denerwują się, często nie wiedząc, jak zapobiec takim incydentom w przyszłości.

Gryzienie występuje zazwyczaj w jednej z czterech sytuacji opisanych poniżej:

a) gryzienie eksperymentalne: występuje u niemowląt oraz dzieci uczących się chodzić, które w ten sposób poznają świat. Wkładając wszystko do ust, czasem gryzą poznawany obiekt. Możesz zapobiec kąsaniu ludzi, mówiąc stanowczo dziecku: "Nie rób tak (nie gryź mnie), to boli". Zaoferuj mu zamiast tego coś, co może gryźć, np. specjalne gryzaki;

b) gryzienie z powodu frustracji: występuje wtedy, gdy małe dziecko jest sfrustrowane i nie umie sobie poradzić z zaistniała sytuacją. Do momentu, kiedy maluch nie nauczy się współpracy przy zabawie, może reagować gryzieniem na żądania, prośby czy potrzeby innych dzieci. A oto kilka sposobów poradzenia sobie z tego typu zachowaniami:

1) warto planować krótsze okresy zabawy w mniejszych grupach;

2) nadzoruj zabawy małych dzieci;

3) jeśli pojawi się gryzienie, powiedz: "Nie, nie gryź. To boli". Następnie zabierz swoje dziecko z grupy, zostań z nim i pomóż mu się uspokoić. Pokaż mu lepsze, bardziej adekwatne sposoby poradzenia sobie z trudnymi dla niego sytuacjami czy wywołanymi przez nie emocjami, by mogło je wykorzystać następnym razem.

c) gryzienie z poczucia bezsilności: pojawia się wtedy, gdy maluch potrzebuje poczucia władzy, możności wpływania na innych. Czasem występuje u najmłodszych dzieci w rodzinie, które w ten sposób chcą zdobyć siłę. Aby zapobiec takiemu gryzieniu:

1) upewnij się, że dziecko czuje się ochraniane oraz że nie jest obiektem stałych zaczepek innych osób;

2) wyjaśnij sytuację większym lub starszym dzieciom, pomóż im sprawiedliwie rozwiązywać spory, traktować młodsze czy słabsze rodzeństwo podobnie jak siebie;

3) jeśli wystąpi gryzienie, zabroń go. Następnie zabierz swoje dziecko z grupy, zostań z nim i pomóż mu się uspokoić. Pokaż mu lepsze, bardziej adekwatne sposoby poradzenia sobie z trudnymi dla niego sytuacjami czy wywołanymi przez nie emocjami, by mogło je wykorzystać następnym razem. 

 

d) gryzienie z powodu stresu: występuje wtedy, gdy dziecko znajduje się pod wpływem dużego emocjonalnego stresu. Gryzienie może też być objawem cierpienia, nieszczęścia lub bólu, gdy maluch jest zmartwiony czy zły. Jeśli pojawi się tego typu gryzienie:

1) spróbuj się dowiedzieć, co dręczy twojego brzdąca, zwracaj uwagę na to, co dzieje się tuż przed ugryzieniem;

2) pomóż urwisowi odkryć inne sposoby ujawniania swoich uczuć. Cierpliwie powtarzaj, że gryzienie jest czymś złym. Bezzwłocznie zabieraj dziecko z grupy, od innego malucha, który miał niestety okazję poczuć siłę zębów twojego dziecka na swojej skórze.

Gdy twój maluch kogoś ugryzie, reaguj stanowczo, lecz spokojnie. Pokaż mu, że nie pochwalasz takiego zachowania i nie pozwolisz mu na dalszą zabawę, gdy coś takiego zrobi. Bardzo istotne jest wspólne opracowanie akceptowanych społecznie, adekwatnych sposobów postępowania w różnych sytuacjach, z którymi dziecko może się spotkać. Jeśli gryzienie powtarza się, warto zasięgnąć porady lekarza lub psychologa.

 

Co mogę zrobić, jeśli moje dziecko gryzie innych ludzi?

Każde dziecko jest inne, ale przydatne mogą być następujące wskazówki:

1) bądź stanowcza(y). Powiedz swojej pociesze, że nie akceptujesz takiego postępowania, wyjaśnij dlaczego. Powiedz, że ugryzienie jest bolesne;

2) wskaż dziecku inne zachowanie, do którego może się odwołać, zamiast gryźć. Jeśli gryzie wtedy, kiedy jest złe, zasugeruj, że zamiast to robić, może przyjść do ciebie i o wszystkim opowiedzieć. Dziecko, które ma mniej niż 18 miesięcy, może potrzebować zabawki, którą wolno mu gryźć (gryzaka);

3) gdy przyłapiesz malucha na gryzieniu, stanowczo go powstrzymaj, spróbuj zapobiec gryzieniu jeszcze przed jego wystąpieniem;

4) nie gryź malucha za ugryzienie kogoś innego. To pokazuje mu, że kąsanie jest nadal akceptowane i dozwolone (mama może, to ja też). Nie gryź go na niby podczas zabawy, gdyż może to skutkować przekonaniem, iż wolno się tak zachowywać w stosunku do innych ludzi;

5) rób przerwy w zabawie, gdy maluch gryzie, zabieraj mu ulubioną zabawkę;

6) chwal za niegryzienie.

Małe dzieci mogą gryźć przytłoczone sytuacją, gdy mają za mało zabawek i ich frustracja narasta, gdy ząbkują, eksperymentują, z powodu niewystarczającej samokontroli. Ukąszenie przytrafia się w chwilach silnego podekscytowania albo wtedy, kiedy dziecko nie dysponuje jeszcze językiem, by wyrazić siebie. Przeważnie stanowi przejściową fazę rozwoju i nie występuje u starszych pociech.

 

Ugryzienie powoduje, że dorośli zaczynają zwracać na dziecko uwagę (często poświęcają mu jej znacznie więcej, niż oczekuje). Taka sytuacja bardzo cieszy malucha, zwiększa się więc prawdopodobieństwo wystąpienia kąsania w przyszłości. Warto poszukać pierwotnej przyczyny takiego zachowania. Jeśli nie zostanie wyeliminowana, gryzienie będzie nadal występować. Ponieważ dzieci naśladują się wzajemnie, inne maluchy mogą również zacząć gryźć (zdarza się to często w grupach żłobkowych czy przedszkolnych).

Znając sytuacje, w których występuje gryzienie, można ich unikać albo próbować im zaradzić. Małe dzieci uczą się pojęć "ja", "moje", mogą więc nie być skłonne dzielić się swoimi rzeczami. Rozpraszanie ich uwagi inną zabawką jest często dobrym sposobem "antygryzieniowym". Gdy w grupie znajduje się sporo dzieci, warto pamiętać o tym, że raczkujące maluchy potrzebują miejsca. Jeśli gryzienie jest wynikiem ząbkowania, przedstaw brzdącowi alternatywę: "Gryź zabawki, nie ludzi". Daj mu też szansę, by podjął kilka samodzielnych decyzji, dokonał jakichś wyborów. Posłuży to kształtowaniu samokontroli.

Dorośli powinni unikać niektórych gier, w które niekiedy bawią się z małymi dziećmi, np. "Zaraz cię zjem". Zabawa taka to nic innego jak zakomunikowanie pociesze, że "jedzenie" innych ludzi jest dozwolone, jest czymś miłym, dobrym itp. Z tego samego powodu złą metodą oduczania kąsania jest "oddawanie" dziecku, które właśnie ugryzło. Gryzienie praktykowane przez dorosłych można uznać za formę przemocy, trzeba też wziąć pod uwagę fakt, że o ile powstrzyma to niektóre dzieci przed gryzieniem, inne uznają takie zachowanie za świetną zabawę i będą je naśladować. Gryzienie przez dorosłych w odwecie nie uczy żadnych społecznych zachowań, które mogłyby zastąpić kąsanie.

Zachowanie spokoju i mówienie niepodniesionym głosem pomaga w opanowaniu sytuacji - zarówno w odniesieniu do dziecka gryzącego, jak i poszkodowanego. Warto podszepnąć poszkodowanemu maluchowi, co może powiedzieć napastnikowi następnym razem (dzięki temu będzie bardziej asertywny): "Gdy będzie próbował ugryźć, powiedz - nie rób tak". Brzdąc, który gryzie, również słyszy tę niekierowaną do niego wskazówkę. Jeśli dzieci jeszcze nie mówią, będzie to dla nich dobra lekcja dotycząca komunikacji.

Zwracając uwagę na dziecko, które zostało ugryzione, jednocześnie ignorujesz malucha gryzącego. Najlepszym rozwiązaniem może być ich fizyczne rozdzielenie (następujące po opisanym wyżej "rozdysponowaniu" uwagi dorosłego). Niezwracanie uwagi jest karą dla gryzącego dziecka.

Dorosły wspiera naukę dobrych zachowań, wypowiadając się na temat swoich oczekiwań, np.: "Nie mogę ci pozwalać gryźć innych" lub "Nie gryź, to boli". Następnie powinien się zwrócić do innego dziecka: "Chcesz się teraz z nim pobawić?". Zmiana zachowania wymaga czasu, nie wystarczy więc jednorazowe napomnienie. Trzeba być przygotowanym na to, że gryzienie da o sobie jeszcze znać.

1) Pomimo że gryzienie jest normalnym zachowaniem, nie każde dziecko to robi.
2) Jeśli kąsanie staje się nawykiem, długo utrzymującym się zachowaniem, trzeba zasięgnąć opinii specjalisty.
3) Gryzienie nie jest niczyją winą. To sposób, w jaki dziecko próbuje nam, dorosłym, coś przekazać, kiedy nie potrafi jeszcze mówić.

4) Nie ma szybkich, natychmiastowych metod uczenia nowych zachowań. Prawdopodobnie będziesz musiał(a) poprosić kogoś, by wsparł Cię w Twoich wysiłkach. Przygotuj się na to, że czasem będziesz jedyną osobą, od której oczekuje się zapewnienia, że ktoś pracuje nad problemem.

© Urwis.pl
autor: Anna Błońska


Opublikowano : 2006-05-27 (17847 odsłon)
Komentarze :