Początkiem wszystkiego jest oczywiści zapłodniona komórka jajowa. Zapłodnienie następuje w momencie wniknięcia plemników do komórki. Taka możliwość powstaje raz na 28 dni, podczas owulacji, kiedy komórka jajowa przez jajowody przedostaje się do macicy. Tam następuje zapłodnienie. Taka zapłodniona komórka, zwana jest inaczej zygotą. Jednym z elementów zapłodnienia jest przekazanie materiału genetycznego. W zygocie od tej pory znajdują się 23 chromosomy ojca i 23 chromosomy mamy. Te 46 chromosomów będzie się dzielić w procesie samoreplikacji zygoty.

        Zygota bardzo szybko się rozwija i po około dwóch tygodniach od zapłodnienia przedostaje się do macicy. Mniej więcej w 4 dniu od dotarcia zygoty do macicy masa komórkowa przypomina w wyglądzie morwę. Proces zagnieżdżania się zygoty w macicy odbywa się około 6 dni od chwili zapłodnienia. Komórki zygoty stają się wtedy lepkie, co umożliwia przytwierdzeni się do ścianek macicy. Następnie komórki zaczynają się przekształcać. Część z nich tworzy masę, z której rozwinie się embrion, a część zamieni się w strukturę podtrzymującą embrion. Cały ten proces zagnieżdżenia trwa około tygodnia. W momencie zakończenia okresu zygoty, zapłodniona komórka jajowa jest całkowicie zamknięta w ścianie macicy. Okres zygoty kończy się po około dwóch tygodniach. Jest to czas, kiedy u kobiety powinna wystąpić miesiączka. Tak, więc przyszłe mamy orientują się, że są w ciąży dopiero w momencie, kiedy kończy się tzw. okres zygoty, a rozwój prenatalny jest już posunięty.

        Kolejną fazą w rozwoju prenatalnym jest okres embrionalny. Trwa od 3-8 tygodnia od zapłodnienia. Na początku tej fazy wewnętrzna masa komórek różnicuje się, tworząc listki zarodkowe. To z nich powstają wszystkie struktury ciała. Na początku powstają dwa listki zarodkowe: endoderma i ektoderma. Z entodermy, a właściwie z komórek składających się na nią powstają gruczoły i organy wewnętrzne. Z komórek ektodermy tworzą się te części ciała, które będą miały kontakt ze światem zewnętrznym, to jest: układ nerwowy, sensoryczne części oka, nosa, uch, włosów, skóry. Dopiero potem, powstaje trzeci listek umiejscowiony pomiędzy endodermą a ektodermą. Jest nim mezoderma. Z komórek mezodermy powstają: mięśnie, chrząstki, kości, narządy płciowe, niektóre gruczoły, serce. Pod koniec 3 tygodnia zaczątek serca łączy się z naczyniami i stopniowo kurczy się. Daje to początek układu krwionośnego. Kształt embriona ulega licznym zmianom, gdyż rozmnażanie się komórek występuje szybciej w jednych okolicach, a wolniej w innych. Na początku 4 tygodnia od zapłodnienia embrion przypomina w kształcie rurkę. Jego długość to około 2, 54 mm. Pod koniec 4 tygodnia embrion ma nieco wygięty kształt. W tym czasie zaczątek serca zaczyna pulsować, a w okolicach nierozwiniętych jeszcze nóżek i rączek tworzą się małe wyrostki. Piąty tydzień nie jest tak jak poprzednie czasem szybkiego rozwoju fizycznego. Lepsze stwierdzenie będzie takie, że jest to rozwój jakościowy. Głowa i mózg embriona bardzo szybko ulegają przemianom, podobnie jak kończyny, które coraz bardziej przypominają w kształcie ręce i nogi. Nie mniej jednak, przełom w rozwoju kończyn przypada na 6 tydzień. Kończyny zaczynają się różnicować, w taki sposób, że można się dopatrzyć w nich łokci, palców, przegubów ręki. W tym czasie rozwija się głowa, w której można dostrzec oczy i uszy. W 7 tygodniu zauważalny jest jeszcze szybszy rozwój kończyn. Pod koniec okresu embrionalnego, twarz dziecka coraz bardziej jest podobna do twarzy ludzkiej. Głowa jest nieproporcjonalna do reszty. Stanowi około połowy embriona. W tym okresie otwierają się oczy, choć nie na długo, bo potem tworzą się powieki, które je zakryją. Inna charakterystyczną rzeczą jest zaniknięcie ogona, a oczy, uszy i palce u ręki są coraz bardziej rozpoznawalne.

        W okresie embrionalnym rozwija się nie tylko sam embrion, lecz także struktura, w której się znajduje. W tym czasie tworzy się worek owodniowy, łożysko i pępowina. Worek owodniowy, to nic innego jak nieprzepuszczalna błona zawierająca płyn. Worek owodniowy stanowi wyściółkę, jest w nim stała temperatura. Łożysko składa się z tkanek embriona i matki. To dzięki niemu jest możliwa wymiana pożywienia, tlenu i wszelkich odpadów. Łożysko jest złączone z macicą poprzez sznur pępowinowy, czyli przewód złożony z tkanek i naczyń krwionośnych. Sznur pępowinowy umożliwia wymianę materiałów pomiędzy matką a embrionem. Zawiera naczynia krwionośne, które umożliwiają transport. Z krwi matki przekazywany jest tlen i substancje odżywcze, a szkodliwe odpady przedostają się do krwi matki, która wydala je z organizmu.
        Kolejną fazą w rozwoju prenatalnym jest okres płodowy. Zaczyna się w 9 tygodniu od poczęcia, a kończy w 38 tygodniu. W tym czasie następuje dalszy rozwój narządów, przyrost wagi, stałe powiększanie się płodu. W 9 tygodniu waga płodu wynosi około 5,6 g, a długość szacuje się na 50, 8 mm. Płód stale się zwiększa, dopiero około 8 miesiąca jego wzrost ulega spowolnieniu. Co ciekawe w przeliczeniu na tempo rozrostu płodu, gdyby jego wzrost nie zahamował się to w momencie narodzin ważyłby około 90 kg.

        Okres płodu jest szczególnie ważny dla wyglądu zewnętrznego. W tym czasie zmieniają się proporcje głowy w stosunku do reszty ciała. Stosunek ten nie wynosi jak wcześnie 50%, lecz 25%. Powoli zaczyna się kształtować skóra. Staje się grubsza i nieprzezroczysta. Twarz coraz bardziej upodabnia się do ludzkiej. Zamknięte powieki stopniowo się otwierają, aż do całkowitego otwarcia, co następuje około 6 miesiąca. Około 4 miesiąca tworzą się opuszki palców i paznokcie. Pojawiają się także włosy, a ciało jest bardziej proste, głównie dzięki rozrostowi kości. Wraz ze zmianami zewnętrznymi powstają zmiany wewnętrzne. Następuje jakościowy rozwój mózgu. W 5 miesiącu życia płodu występuje już tyle komórek mózgowych, co u dorosłego człowieka. Stopniowo tworzą się natomiast połączenia między komórkami mózgu i połączeniami, które będą odpowiedzialne za przekaz impulsów komórek nerwowych. Część z tych połączeń będzie gotowa dopiero po narodzinach. Wzrost komórek nerwowych zaczyna się od 19 dnia życia płodu trwając przez całą ciąże. Do tej pory zadziwiający jest fakt, jak to możliwe, żeby z tak małej zygoty powstały biliony włókien, które prawidłowo łączą części mózgu, oczy… To chyba najbardziej skomplikowany typ połączeń.

        Na początku okresu płodowego zaczynają pracować nerki, które potrafią już wydalać mocz. Znajduje on swoje ujście w płynie owodniowym i tam mniej więcej, co 3 godziny jest wydalany przez organizm matki. Już w 3 miesiącu można rozpoznać płeć. U chłopców zaczynają się pojawiać zewnętrzne narządy płciowe.

        Począwszy od 3 miesiąca życia płodu, zauważalna jest jego aktywność. Będzie ona trwała przez cały okres ciąży. W 9 tygodniu od zapłodnienia płód potrafi zaciskać pięści, wykręcić palce u nóg, połykać. Jest wrażliwy na bodźce i w momencie stymulacji dotykowej porusza ciało. Jego oczy, pomimo, że pokryte powiekami są wrażliwe na światło. W 5 miesiącu płód zaczyna reagować na bodźce dźwiękowe. Przy usłyszeniu głośnych tonów zaczyna się poruszać. W tym czasie płód potrafi już swobodnie przemieszczać się w płynie owodniowym. Niestety, choć nauczył się perfekcyjnie pływać, nie ma dużo miejsca i jego ruchy wraz z upływem czasu stają się mocno ograniczone. Można się też dopatrzyć w płodzie faz czuwania i snu. W czasie czuwania płód jest aktywny, kopie, natomiast inaczej jest, kiedy śpi. Od 7 miesiąca życia płód zaczyna kształtować odruch ssania. Wcześniej nie było to możliwe, gdyż połączenia mózgowe były zbyt słabo rozwinięte.

        Pod koniec ciąży następuje doskonalenie cech, które umożliwią życie poza brzuchem matki. Całkowite przygotowanie do samodzielnego przeżycia następuje w 9 miesiącu. Wcześniej płód jest całkowicie zależny od matki. Płód urodzony przedwcześnie poniżej 23 tygodnia życia, praktycznie nie ma szans na przetrwanie. Największą przeszkodą w osiągnięciu niezależności od organizmu matki są niewykształcone płuca. Nie są one w stanie dokonać wymiany dwutlenku węgla na tlen. Dzieci urodzone za wcześnie mają też problemy z trawieniem pokarmu, a ich skóra nie zawiera jeszcze takiej ilości tłuszczu, która byłaby wystarczająca do utrzymania stałej temperatury ciała. Najwcześniej szanse na przeżycie poza organizmem matki, pojawiają się w 7 miesiącu życia płodu. Wtedy, bowiem mózg częściowo koordynuje oddychanie, połykanie, temperaturę ciała. Niestety takie dziecko przeżyje jedynie w inkubatorze, gdzie będzie miało dostarczany tlen i będzie tam ustalana odpowiednia temperatura. Dużo większe szanse na przetrwanie poza organizmem matki ma płód w 8 miesiącu życia. Pod jego skórą zaczyna się zbierać tłuszcz i płód zaczyna gromadzić zapasy żywności. W dalszym ciągu jednak układ trawienny nie jest w pełni rozwinięty. W 8 miesiącu od zapłodnienia matka przekazuje płodowi przeciwciała, które czynią go bardziej odpornym na infekcje. Całkowite zakończenie dostarczania przeciwciał kończy się pod koniec 9 miesiąca. Będą one potrzebne niemowlakowi, gdyż przez pierwsze 6 miesięcy nie będzie w stanie samodzielnie wytworzyć własnej odporności na infekcje.

        W ten właśnie sposób powstaje życie. Jest to proces zaskakujący i trudny do wytłumaczenia. Wszystko zaczyna się, bowiem od małej zapłodnionej zygoty. Każdy miesiąc niesie za sobą zmiany. Rodzice, co prawda nie mogą jeszcze wziąć na ręce dzidziusia, ale czują, że on jest niepowtarzalny i cieszą się z każdego nawet najmniejszego kopnięcia, choć czasem bywają one bolesne…

© Urwis.pl
autor: Magdalena Waloszek