|
Menu
Artykuły (289)
|
|
|
| Okres niemowlęcy obejmuje pierwsze 12 miesięcy życia dziecka, w?ród których wyodrębniamy pierwszy miesi?c życia jako stadium noworodka. Przeciętny noworodek ma długo?ć ok. 50 cm, waży w granicach 2800g do 3500g. |
Układ kostny noworodka nie jest jeszcze ukształtowany. Ko?ci s? słabe, gdyż zawieraj? niewielkie ilo?ci soli mineralnych i w dużej czę?ci maj? budowę włóknisto- chrz?stkow?. Jedynie ko?ci czaszki s? twardsze od innych. Na sklepieniu czaszki w miejscu zetknięcia się ko?ci ciemien4iowych i czołowych jest przestrzeń wypełniona tkanka włóknist? tj. ciemi?czko duże. Przestrzeń pomiędzy ko?ćmi ciemieniowymi a ko?ci? potyliczn? nazywa się ciemi?czkiem małym, które zrasta się w pierwszym kwartale życia.
Układ mię?niowy podobnie jak układ kostny nie jest jeszcze rozwinięty całkowicie. Włókna mię?niowe s? cienkie o niewielkiej sile skurczu. Dwie cechy charakteryzuj?ce postawę leż?cego noworodka to asymetria oraz tendencja do przewagi zginaczy.
Układ nerwowy nie jest w pełni dojrzały. Ciężar mózgu jest duży w stosunku do ciężaru ciała (wynosi ok. 380g.) Komórki nerwowe nie s? zróżnicowane w typowe warstwy, wypustki komórek s? słabo wykształcone.
Stosunek noworodka do otaczaj?cego ?wiata reguluj? przede wszystkim odruchy bezwarunkowe, które s? odpowiedzi? na bodĽce zwi?zane z nowym ?rodowiskiem życia. Przykładem takich odruchów jest :
-tzw. odruch Babińskiego, który polega na tym, że przy podrażnieniu podeszwy stopy duży palec podnosi się do góry. Odruch ten zanika w okresie niemowlęctwa. U dorosłego człowieka przy podrażnieniu podeszwy stopy palce zginaj? się w dół
-odruch chwytny, przy dotknięciu jakim? przedmiotem wewnętrznej czę?ci dłoni, noworodek zaciska ów przedmiot tak mocno, że dziecko można podnie?ć i mieć pewno?ć, że cały czas będzie miało zaci?nięt? dłoń
-odruch toniczno-szyjny, gdy noworodek leży na wznak i przekręcimy mu głowę w prawo, to ręka prawa wyprostowuje się, a lewa kurczy
-odruch oczno-karkowy Peipera , gdy silne ?wiatło działa nagle na oko noworodka, to jego głowa cofa się wstecz. Przy tym odruchu można zauważyć zależno?ć między sił? ?wiatł? , a cofnięciem głowy.
-odruch Moro lub odruch obejmowania, na skutek nagłego szarpnięcia, hałasu lub ?wiatła, noworodek prostuję kończyny górne, po czym zbliża je do tułowia. Przy tej czynno?ci prostuje się kręgosłup dziecka
2.Rozwój ruchowy niemowlęcia
Rozwój ruchowy polega na wzrastaj?cych wraz z wiekiem umiejętno?ciach dziecka do przyjmowania i zmiany postaw ciała .
Między 1 a 2 miesi?cem życia niemowlę potrafi unie?ć głowę wzdłuż osi tułowia. Dziecko 3-miesięczne położone na brzuszku potrafi przez dłuższy czas mieć uniesion? główkę.
W okresie 5-6 miesi?ca dziecko zdobywa kontrolę nad swymi ruchami głowy i szyi. Potrafi leż?c na plecach zgi?ć głowę w kierunku tułowia. W tym też okresie dziecko zdolne jest za pomoc? ruchów mięsni szyi i karku usi??ć.
W 8 miesi?cu siedzi już całkiem pewnie bez podtrzymywania.
Około 8-9 miesi?ca trzymane za r?czki uczy się wstawać.
10-mieięczne niemowlę stoi samodzielnie.
Umiejętno?ć poruszania się jest zwi?zana z omówionymi zmianami postaw ciała. W okresie, gdy dziecko tylko leży, jedyny jego ruch polega na obracaniu się z boku na bok.
6 miesi?c życia to okres pełzania. Jest on spowodowany nierównym rozwojem kończyn górnych i dolnych. Pełzanie polega na posuwaniu się naprzód, głównie dzięki ruchowi r?czek, nóżki spełniaj? jedynie funkcje pomocnicz?.
W 9 miesi?cu dziecko raczkuje używaj?c r?k i kolan, jak również trzymane pod pachami chodzi. W 11 miesi?cu życia porusza się trzymane za rękę i stopniowo zaczyna stawiać pierwsze samodzielne kroki.
3.Rozwój chwytu i manipulacji
Niemowlęta najpierw chwytaj? odruchowo. Bezwarunkowy odruch chwytny polega na zamykaniu dłoni na przedmiocie włożonym do r?czki i utrzymaniu się zgięcia przez pewien czas. Następnie dziecko zdobywa umiejętno?ć chwytania dowolnego przedmiotu w zasięgu wzroku.
Na wiek 2-4 miesi?ce przypada okres przej?ciowy, w którym odruch chwytny zanika, a chwytanie polegaj?ce na dowolnych ruchach jeszcze się nie rozwinęło
Chwytanie dowolne rozpoczyna się w 4-5 miesi?cu życia i kształtuje się przez dłuższy czas
H.M. Halverson w latach 1931-1937 wyróżnił cztery etapy chwytania:
-Stadium I (4-5 miesi?c) dziecko zbliża obydwie r?czki do przedmiotu, który widzi za pomoc? stawów barkowych. Towarzyszy temu słaby chwyt łokciowo- dłoniowy. Ręce niemowlęcia nie s? zdolne same uchwycić przedmiot, a jeżeli wsuniemy mu przedmiot do r?czki, bardzo szybko go puszcza. Jego ręce działaj? na zasadzie całkowitej symetrii, nie jest też w nich widoczna przewaga czynno?ciowa.
-Stadium II ( 5-6 miesi?c) poruszaj?c ramionami w stawach barkowych wyci?ga ręce do przedmiotu i wyprostowuje równocze?nie ręce w łokciach. Chwyt następuje przy użyciu palców dłoni, z wył?czeniem kciuka. Okres ten zwany jest też chwytem dłoniowym prostym. Dziecko nie potrafi utrzymać dwóch przedmiotów równocze?nie, gdyż na widok drugiego z nich puszcza pierwszy
-Stadium III (7-8 miesi?c) dziecko zaczyna posługiwać się przy chwytaniu także kciukiem, potrafi również utrzymać po jednym przedmiocie w każdej r?czce posługuje się tzw. chwytem nożycowym, gdyż nie potrafi przeciwstawić kciuka pozostałym palcom i wykonuje jedynie ruch przywodzenia i odwodzenia kciuka w stosunku do pozostałych palców. Okres ten jest również czasem różnicowania się prawej i lewej ręki. Od tego momentu można spostrzec, czy dziecko będzie praworęczne , czy leworęczne
-Stadium IV (od 9 miesi?ca) tzw. chwyt pęsetkowy, w którym kciuk przeciwstawia się pozostałym palcom. Pod koniec pierwszego roku życia niemowlę potrafi już trzymać przedmioty między kciukiem, a palcem wskazuj?cym, co pozwala na precyzyjniejsze ruchy. Jest to też czas, w którym dziecko nabywa umiejętno?ci wkładania przedmiotów do większych pojemników, rzucania nimi
Pocz?tkiem manipulacji jest chwytanie przedmiotów w zasięgu wzroku. Dziecko 7-8-miesięczne bez większego trudu sięga po zabawki znajduj?ce się w pobliżu. Często wykazuj? się też duż? wytrwało?ci? w osi?ganiu przedmiotów leż?cych nieco dalej. W IV kwartale życia zdrowe niemowlęta s? bardzo ruchliwe, często zmieniaj? pozycję ciała, a rado?ć sprawia im każdy zdobyty przedmiot. Jest to tzw. okres manipulacji niespecyficznej. Pod koniec okresu niemowlęcego dziecko zaczyna na?ladować otaczaj?cy ?wiat, uczy się turlać piłeczkę , układać klocki itp. Jego działania manipulacyjne s? bardziej specyficzne.
4. Sen i czuwanie
Przez większ? czę?ć doby(15-16 godzin) noworodek ?pi. Przez resztę czasu czuwa. Jego sen jest lekki, łatwo go zbudzić, równie łatwo zasypia. Długo?ć okresu czuwania i snu stopniowo wzrasta, przy czym ich cykl zaczyna się stabilizować w 3 tygodniu życia.
Badania wykazały , że marzenia senne stanowi? połowę długo?ci trwania snu. U niemowl?t zachodz? także stany po?redni miedzy jawa , a snem. W tych po?rednich okresach niemowlę reaguje na bodĽce zewnętrzne, co więcej ich działanie jest silniejsze niż w okresie całkowitego rozbudzenia
5.Rozwój procesów poznawczych
Według niektórych autorów dziecko już w pierwszym miesi?cu życia reaguje na różne kolory. Noworodki w 15 dniu życia ?ledz? wzrokiem plamkę barwn? poruszaj?c? się wewn?trz pola innego koloru , ale tej samej jasno?ci. Stwierdzono również , że najdłużej zatrzymuje wzrok na barwie niebieskiej i zielonej, krócej na czerwonej, najkrócej na żółtej. Zdolno?ć rozróżniania barw pojawia się u niemowl?t 4 miesięcznych, które potrafi? odróżnić barwę czerwon? od innych. Dziecko 12 miesięczne różnicuje cztery podstawowe barwy.
Według Z. Babskiej:
- w I kwartale życia bodĽce barwne wywołuj? tylko aktywno?ć dziecka, ale pod koniec tego kwartału zaczynaj? j? również hamować
- od II do III kwartału bodĽce barwne zaczynaj? się ukierunkowywać. Około 8 tygodnia życia dziecko zaczyna dostrzegać kształty
Na pocz?tku niemowlęta reaguj? pozytywnie na każda twarz ludzk?. Od 4 miesi?ca odróżniaj? twarze osób bliskich od obcych. W wieku 7 miesięcy potrafi? rozróżnić wyraz mimiczny twarzy np. gniew, rado?ć....
Według badań nad wrażliwo?ci? słuchow? noworodek reaguje na silne dĽwięki nagłym pobudzeniem. Po paru tygodniach bodĽce dĽwiękowe zaczynaj? hamować ruchy dziecka, które pod wpływem dĽwięków "zastyga w bezruchu". Około 6-8 tygodnia życia u dziecka pojawiaj? się reakcje mimiczne, u?miech się na znany sobie dĽwięk np. głos matki. W 4-5 miesi?cu życia dziecko potrafi zlokalizować Ľródło dĽwięku i w jego kierunku zwraca głowę. W IV kwartale życia dziecko rozumie znaczenie poszczególnych słów.
?wiat dziecka jest odmienny od ?wiata dorosłych, kreuje się w oparciu o spostrzeżenia. Szuman na podstawie swoich badań stwierdził, że dopiero dziecko w wieku kilku miesięcy jest zdolne do wła?ciwego spostrzegania.
6. Fazy rozwoju mowy
Wiek niemowlęcy często jest uważny za okres wstępny w rozwoju mowy, gdyż dziecko w tym okresie przechodzi od krzyku i wydawania różnych dziwnych nieartykułowanych dĽwięków do tzw. gaworzenia czyli wytwarzania dĽwięków, które s? składnikami bardziej złożonych jednostek mowy
Zachodzi zwi?zek gruchania i gaworzenia z mow? wła?ciw? , ponieważ gruchanie stanowi to w pewnym sensie ćwiczenie narz?dów mowy. Gruchanie pomaga dziecku w wyrażaniu emocji, zadowolenia , bezpieczeństwa. U starszych niemowl?t gruchanie czy gaworzenie mog? być wykorzystywane jako ?rodek komunikacji. Zauważono również, że barwa głosu, ton ulegaj? zmianie w zależno?ci od stanu emocjonalnego niemowlęcia. Przej?cie od gruchania do gaworzenia następuje w 5 miesi?cu życia , a przej?cie od gaworzenia do pierwszych słów około 11-12 miesi?ca. W wieku około 3 miesięcy pojawiaj? się dĽwięki gardłowe (k,g,x) potem dĽwięki spółgłoskowe, wargowe i przedniojęzykowe(p,b,t,d) . Od 6-9 miesi?ca rozwija się gaworzenie i wzbogaca repertuar spółgłosek.
Po 9 miesi?cu życia dziecko na?laduje dĽwięki otoczenia, zaczyna rozumieć pojedyncze słowa. Pod koniec pierwszego roku życia pojawiaj? się u niego pierwsze wyrazy.
7.Rozwój czynno?ci poznawczych i przejawy inteligencji niemowlęcia
Na pocz?tku III kwartału życia coraz większego znaczenia nabieraj? odruchy warunkowe, wytwarzaj?ce się na podłożu odruchu orientacyjnego, przyjmuj?cego z czasem formy odruchu aktywnie badawczego. Dzięki tym odruchom dziecko zapoznaje się z otaczaj?cym go ?wiatem.
Dziecko 7-8 miesięczne do?ć długo zajmuje się jednym przedmiotem. Bada go, odkrywa w nim nowe wła?ciwo?ci, by po 15-25 minutach uznać go za "star?" zabawkę. Niemowlę zapamiętuje owe wła?ciwo?ci, co umożliwia mu dostrzeżenie zmysłowych podobieństw między przedmiotami, zjawiskami. Porównywanie wcze?niejszych spostrzeżeń z aktualnymi jest jednym z pierwszych przejawów my?lenia obrazowego. Polega ono na syntezie, analizie zauważonych bodĽców.
Według teorii stadialnego rozwoju Piageta inteligencja jest rozwojem aktywno?ci, która nie jest dana dziecku w gotowej postaci , lecz rozwija się stopniowo, bowiem każdy organizm d?ży do utrzymania równowagi z otaczaj?cym go ?wiatem. Proces ten składa się z dwóch czynników : asymilacji, czyli przyswajania przedmiotów z zewn?trz oraz akomodacji tj. dostosowania własnej organizacji wewnętrznej do cech ?rodowiska zewnętrznego.
Pocz?tkowo adaptacja polega na zaspokajaniu potrzeb biologicznych.
Noworodek posiada bezwarunkowy odruch ssania, który umożliwia mu zdobywanie pokarmu. Umiejętno?ć ssania stanowi wzorzec wykonywania okre?lonych czynno?ci. Kilkutygodniowe dziecko ssie już nie tylko pier? matki, lecz także inne rzeczy, zabawki itp. Za po?rednictwem wrażeń zmysłowych zdobywa pierwsze informacje o otaczaj?cym go ?wiecie. Stopniowo różnicuje i koordynuje coraz bardziej złożone schematy czynno?ciowe. Dzięki procesowi asymilacji dziecko przyswaja nowe informacje o ?wiecie zewnętrznym.
Rozwój inteligencji dziecka w pierwszym roku życia dzieli się na cztery stadia:
-stadium I (1 miesi?c życia), w którym niemowlę ćwiczy swoje odruchy bezwarunkowe
-stadium II (od 1-4 miesi?ca życia), w którym dziecko realizuję potrzebę ćwiczenia reakcji odruchowych, wciela do swoich czynno?ci różnorodne przedmioty, różnicuje aktywno?ć odruchów w zależno?ci od sytuacji (np. ssanie dla ssania , dla "zabicia głodu")
-stadium III (od 5-9 miesi?ca życia), polega na przyswajaniu do ?wiadomo?ci nowego przedmiotu za pomoc? różnych technik (np. ssania , manipulacji itp.)
-stadium IV ( do 12 miesi?ca ), gdzie niemowlę wykorzystuje różne schematy czynno?ci aby osi?gn?ć zamierzony cel (np. uderza przedmiotami o stół , żeby wytworzyć hałas lub odpycha rękę dorosłego , żeby przyci?gn?ć do siebie wymarzony obiekt.)
Rozwój tych stadiów dowodzi, że już w wieku niemowlęcym dziecko cechuje się inteligencj? praktyczn? tzn., że my?lenie dostosowuje do okre?lonej sytuacji.
8. Rozwój uczuć i kontaktów społecznych
Według J.B. Watsona niektóre emocje s? wrodzone i można je zauważyć już u noworodków. Do tego typu emocji należ? przede wszystkim: gniew (przy unieruchomieniu głowy noworodka), strach (np. w momencie, kiedy podnosimy dziecko raptownie do góry), zadowolenie (objawia się np. podczas głaskania)
Dziecko uczy się reagować w sposób emocjonalny , a póĽniej uczuciowy . Kilkutygodniowe niemowlę odpowiada u?miechem na u?miech, a dziecko kilkumiesięczne stara się na?ladować mimikę dorosłego.
W 3 miesi?cu życia maluch u?miecha się na widok osoby dorosłej pomimo, że nie jest w stanie obserwować jeszcze jej wyrazu twarzy.
Sytuacja ta zmienia się w 4 miesi?cu, wtedy u dziecka rozwijaj? się uczucia o charakterze społecznym. Pociecha reaguje w różny sposób na różne osoby. Swoj? ocenę dorosłego pokazuje w rozmaity sposób np. poprzez ?miech, mimikę, a czasem nawet płacz.
W II kwartale życia nie tylko reaguje na twarz , ale również na dĽwięk głosu, u?miech, pieszczotliwy ton. Dla dziecka 2-miesięcznego jest charakterystyczny stan tzw. radosnego ożywienia. Reakcja ta rozwija się i różnicuje prowadz?c do coraz bardziej złożonych społecznych form zachowania.
Trzeba pamiętać, że emocje s? nie tylko pozytywne lecz także negatywne. Reakcjom negatywnym towarzyszy uczucie strachu objawiaj?cego się poprzez płacz, odwracanie głowy, zasłanianie oczu i ciała. Po pewnym czasie niektóre negatywne emocje zanikaj? np. lęk przed osobami dorosłymi. Dziecko poznaj?c coraz więcej ludzi nie boi się ich, jednak zachowuje dystans, ostrożno?ć do nieznanej wcze?nie osoby.
W1959 E. Franus przeprowadził badania na temat rozwoju reakcji gniewu, które można zauważyć już w pierwszym miesi?cu życia m.in. poprzez reakcje wywołane skrępowaniem kończyn lub całego ciała.
Od 6 miesi?ca życia dziecko d?ży do zdobywania przedmiotów nie będ?cych w jego zasięgu. Niestety czasami nie jest w stanie ich zdobyć, gdyż nie jest jeszcze na tyle sprawne i zręczne, b?dĽ dany przedmiot został mu po prostu odebrany. W takich przypadkach najczę?ciej reaguje do?ć silnym natężeniem gniewu. Na uwagę zasługuje fakt, iż dziecku trudniej pogodzić się z tym, że przedmiot został mu zabrany przez osobę mu blisk?.
Niemowlaki maj? bardzo krótkotrwałe i zmienne reakcje , stany emocjonalne. Jednak te krótkie stany w dużej mierze decyduj? o postawie emocjonalnej dziecka, o tym czy ma usposobienie łagodne, czy też rozdrażnione i płaczliwe.
Niemowlę stopniowo nawi?zuje kontakty z otoczeniem. Jest to spowodowane jego niezaradno?ci? i niemożno?ci? samodzielnego zaspakajania życiowych potrzeb. Pierwsze reakcje społeczne nawi?zuje z osoba matki., które w 3 miesi?cu przeradzaj? się w reakcję ożywienia. Poszczególne składniki tej reakcji np. wyci?ganie raczek do zbliżaj?cej się osoby dorosłej wyodrębniaj? się w kolejnych miesi?cach życia jako specyficzne zachowania społeczne.
Już od 4 miesi?ca życia niemowlęta manifestuj? swoje niezadowolenie, gdy doro?li nie zwracaj? na nie należytej uwagi, za? pod wpływem pieszczot, uspokajaj? się.
W 5 miesi?cu życia maluchy rozróżniaj? osoby znane od nieznanych.
Na przełomie 7 i 8 miesi?ca za wszelk? cenę pragn? zwrócić na siebie uwagę, czyni? to w różny sposób np. poprzez płacz, gaworzenie itp.
Pocz?wszy od 9 miesi?ca staraj? się przyci?gn?ć uwagę dorosłych w nieco bardziej wyrafinowany sposób. W tym celu wykonuj? rozmaite gesty, na?laduj? czynno?ci dorosłych (np. udaj?, że mieszaj? herbatę).
Okres niemowlęcy jest bardzo ważny dla rozwoju, gdyż wła?nie wtedy dzieci przejmuj? różnorodne wzorce zachowań, elementy kulturowe, których nie s? w stanie jako? wyselekcjonować. Uznaj? , że taki stan rzeczy jaki istnieje jest niezmienny , dopiero w okresie poniemowlęcym s? zdolne tworzyć swój ?wiat na podstawie własnych obserwacji życia.
Ważnym czynnikem rozwoju jest ?rodowisko. J. Kaiser na podstawie eksperymentalnych badań stwierdził, że dzieci wychowane w niezbyt zamożnej rodzinie cechuje wzmożona intensywno?ć reakcji ukierunkowana na osoby dorosłe. Dzieci wychowane w domu rodzinnym charakteryzuje zainteresowanie przedmiotami i różnymi bodĽcami zewnętrznymi, natomiast dzieci wychowane w odosobnieniu (np. w sierocińcu) bardziej interesuj? się osobami dorosłymi. Stan ten jest zwi?zany z prób? zaspokojenia "głodu" bodĽców społecznych
9. Warunki niezbędne dla prawidłowego rozwoju niemowlęcia
W okresie pierwszego roku życia, należy zapewnić dziecku odpowiednia ilo?ć snu przeplatan? z okresami czuwania:
-niemowlęta w okresie od 2 do 5 miesi?ca powinny przez 16 godzin spać i 8 godzin na dobę czuwać
-od 5-9 miesi?ca powinny spać 14-15 godzin, czuwać od 9 do 10 godzin
-od 10-12 miesi?ca powinny spać 13-14 godzin, czuwać za? 10-11 godzin
Zdrowe dzieci w wieku 2-5 miesięcy powinny czuwać 4 razy po 2-2,5 godziny, spać w dzień 3 razy po 2 godziny, a w nocy 10 godzin. Niemowlęta w IV kwartale mog? już czuwać 3 razy po 3-4 godziny, a spać 2 razy po 1,5 do 2 godzin.
Ogromne znaczenie ma pewna ustalona kolejno?ć czynno?ci. Prawidłowa kolejno?ć jest następuj?ca: sen, następnie karmienie , wreszcie czuwanie. Jest to o tyle ważne, że dziecko wyspane ma lepszy apetyt, a najedzone jest spokojniejsze.
W czasie czuwania trzeba zadbać o odpowiedni? ilo?ć bodĽców zewnętrznych, które trzeba dostosować do wieku :
-w I kwartale życia dziecko powinno mieć dostarczone przede wszystkim bodĽce słuchowo-wzrokowe. Pocz?wszy od 2 miesi?ca wskazane jest zawieszać nad łóżkiem pociechy kolorowe zabawki, karuzele itp., musza być one umiejscowione w widocznym miejscu. Dobrze jest też podchodzić do malucha z zabawk? w ręku, poruszaj?c ni? w zasięgu jego wzroku i mówić łagodnym, przyjaznym tonem
-w II kwartale życia należy szczególnie zwrócić uwagę na rozwój ruchowy. Dziecku trzeba zapewnić dogodne warunki do zmiany pozycji ciała. Kontakt z przedmiotami powinien zmuszać dziecko do odruchu chwytnego. Malucha należy uczyć kojarzenia mowy ludzkiej z konkretnymi zabawkami, sytuacjami itp.
- w III kwartale dziecko musi mieć zapewnion? możliwo?ć częstego i bezpo?redniego kontaktu z przedmiotami. Powinno je trzymać, badać ich kształt , wła?ciwo?ci ,ustawiać rzucać itp.
-w IV kwartale dziecko powinno jak najwięcej się poruszać. Trzeba zapewnić mu odpowiedni? przestrzeń (np. pokój), dostarczać rzeczy pomocniczych do oparcia przy chodzeniu i staniu, pobudzać i zachęcać do wymawiania prostych słów, zwrotów
U dzieci zaniedbanych występuje apatia, bierno?ć, nadmierna krzykliwo?ć, płaczliwo?ć. Prawidłowo wychowane i wypieszczone dziecko roczne cechuje ruchliwo?ć, żwawo?ć, nabycie pewnych umiejętno?ci jak: samodzielne stanie, chodzenie z podpórk?,, picie ze szklanki, otwieranie pudełka, układanie klocków, słuchanie i rozumienie poleceń, wymawianie pierwszych słów itp.
Nie pozostaje, więc nic innego jak czerpanie rado?ci z bycia opiekunem tej jakże pięknej małej istotki, która ledwo się pojawiaj?c nadaje życiu kolorytu i blasku.
© Urwis.pl
autor: Magdalena Waloszek
Tutaj możesz kupić potrzebne rzeczy do wyprawki:
http://www.urwis.pl/sklep/k677-artdzieciece.html
http://www.urwis.pl/sklep/k515-ubranka-dla-wczesniakow-rozm-48-50.html
|
Opublikowano : 2004-12-16 (403243 odsłon) |
Komentarze :
|
|
|
 |
Linkuj do nas.
Jeżeli uważasz że warto nas wspierać
wklej poniższy kod na swojej stronie www :
|
|
|
Wyszukiwanie
Bazy Teleadresowe
Sklep Urwis.pl poleca
|
