Joan Luby, profesor nadzwyczajny oraz dyrektor Programu Wczesnego Rozwoju Emocjonalnego na Washington University School of Medicine, przestudiowała wraz z zespołem przypadki 174 dzieci w wieku przedszkolnym i zauważyła, że naprawdę występowały u nich objawy kliniczne depresji dorosłych, w postaci, formie zmodyfikowanej przez wiek. Wiedzieć, że niektóre dzieci staj? się depresyjne, jest jednak czym? innym niż wykrywanie maluchów, które znajduj? się w grupie ryzyka. Zdiagnozowanie depresji u 3-latka jest czym? zupełnie odmiennym od diagnozowania dorosłego, a nawet starszego dziecka. Jedn? z wykorzystanych do tego celu przez Joan Luby technik był "wywiad marionetkowy". Dzieci pytano o uczucia po obejrzeniu zachowania dwóch kukiełek. Marionetki rozmawiały o tym, jak się czuj?, a maluchy miały wybrać tę, która lepiej wyraża ich emocje. Ponieważ w przypadku nie każdego dziecka można zastosować tak? technikę badania, opracowano również składaj?cy się z 16 pytań kwestionariusz, nazywany Preschool Feelings Checklist (Kwestionariusz Emocji u Dzieci w Wieku Przedszkolnym). Jego wypełnienie zajmuje ok. 2 minut, na poszczególne pytania rodzice udzielaj? prostej odpowiedzi "tak" lub "nie". Okazało się, że metoda pozwala zidentyfikować dzieci, w przypadku których ryzyko zachorowania na depresję jest wysokie. W kwestionariuszu znalazły się m.in. takie stwierdzenia, jak: "Ma kłopoty z zastosowaniem prostych wskazówek lub zasad (dostosowaniem się do nich)", "Dużo pojękuje lub płacze", "Nie jest zainteresowane zabaw?". W czasie testowania przydatno?ci opracowanej skali Luby i jej współpracownicy zauważyli, iż je?li dziecko osi?gnie wynik równy lub wyższy niż 3, znajduje się w grupie ryzyka. Badaczka stwierdziła, że wielu pediatrów oraz psychologów rozwojowych wierzyło, że dzieci, które maj? problemy emocjonalne, będ? przejawiać tzw. "symptomy maskuj?ce" (objawy psychosomatyczne). Należ? do nich: skarżenie się na bóle głowy, bóle brzucha oraz inne objawy fizykalne, niezwi?zane z podstawowym problemem. Wg Luby, jej praca wskazuje jednak, że anhedonia (niemożno?ć odczuwania przyjemno?ci, rado?ci) jest najlepszym wskaźnikiem depresji u przedszkolaków.
Zespół planuje dalsze szczegółowe studia. Maj? one obj?ć ponad 300 dzieci, których losy i nastroje będ? ?ledzone przez 2 lata. W tym czasie badacze naucz? się rozpoznawać, czy s? one w depresji, na jaki rodzaj depresji choruj? i czy (podobnie jak u dorosłych) będzie ona nawracać w późniejszym czasie.
Jak wykazały badania naukowców z Columbia University Medical Center (CUMC), depresja nasila się, niestety, z pokolenia na pokolenie. Blisko 60% dzieci, których dziadkowie cierpieli z jej powodu, także ma objawy tej choroby. Takich maluchów jest nawet dwa razy więcej niż depresyjnych dzieci (ok. 28%) z rodzin, w których nie odnotowano wcze?niej żadnych przypadków tego typu zaburzeń nastroju. Badacze z Columbii prze?ledzili losy aż trzech pokoleń. Studium trwało ponad dwadzie?cia lat i rozpoczęło się w 1982 roku. Okazało się, że u większo?ci dzieci z dwupokoleniow? histori? depresji w wieku przedpokwitaniowym rozwijaj? się zaburzenia o charakterze lękowym, które "przekształcaj?" się w depresję, gdy zaczynaj? one dojrzewać. Tendencja ta była już widoczna w pokoleniu rodziców tych dzieci.

Objawy dziecięcej depresji:

- dziecko jest notorycznie smutne, ma poczucie beznadziejno?ci;
- nie ciesz? go rzeczy, czynno?ci (nawet spotkania z przyjaciółmi), które wcze?niej lubiło;
- często wydaje się poruszone (wzburzone), pobudzone, drażliwe, nerwowe;
- często też uskarża się na bóle głowy, żoł?dka oraz opuszcza zajęcia w przedszkolu lub szkole (ma też gorsze wyniki w nauce);
- dziecko może sprawiać wrażenie znudzonego albo pozbawionego energii (niska motywacja), często ma problemy z koncentracj? uwagi;
- jest niezdecydowane, zapominalskie;
- jego samoocena jest niska, występuje poczucie winy;
- powszechnymi objawami depresji u dzieci i młodzieży s? zmiany zwyczajów dot. snu i jedzenia;
- mog? występować my?li samobójcze, dot. ?mierci (niezwykłe zaabsorbowanie ?mierci?, umieraniem), uzależnienie od narkotyków i/lub alkoholu;
- dzieci mog? się angażować w ryzykowne przedsięwzięcia, mieć skłonno?ć do wypadków, zranień;
- depresja bywa powi?zana z fobiami, panicznym lękiem.

Grupy ryzyka:

- dzieci do?wiadczaj?ce straty albo cierpi?ce na zaburzenia uczenia się, uwagi albo zachowania;
- wg danych dla populacji amerykańskiej, u prawie jednej trzeciej 6-12-letnich dzieci ze zdiagnozowan? depresj? w ci?gu kilku lat rozwinie się choroba afektywna dwubiegunowa;
- kliniczna depresja może przyczyniać się do zaburzeń odżywiania, a z drugiej strony zaburzenia odżywiania się mog? prowadzić do stanów depresyjnych.

Co rodzice mog? zrobić, gdy podejrzewaj? u swojego dziecka depresję?

- powinni oni (lub inne dorosłe osoby przebywaj?ce często z dzieckiem) być wyczuleni na zachowania malucha potwierdzaj?ce ich przypuszczenia. Warto notować sobie, od jak dawna zachowania takie się już pojawiaj?, jak często maj? miejsce oraz jak bardzo s? nasilone;
- zasięgn?ć porady specjalisty - psychologa dziecięcego lub psychiatry;
- porozmawiać z innymi rodzinami maj?cymi podobny problem;
- sporo informacji można znaleźć b?dź w ksi?żkach, b?dź w Internecie;
- warto porozmawiać z dzieckiem o swoich spostrzeżeniach, maj?c, oczywi?cie, na uwadze fakt, że dziecku trudniej niż dorosłemu wyrazić to, co czuje.

Ucz dziecko wyrażać emocje - je?li wiesz, że mu ich brakuje, "podrzuć", podszepnij maluchowi słowa, które pomog? mu wyrazić jego emocje. Mów o swoich uczuciach.
Dbaj o to, by dziecko było aktywne - jazda na rowerze czy gra w piłkę wspieraj? nie tylko kondycję dziecka, ćwiczenia fizyczne pomagaj? zredukować objawy depresji.
Wykorzystaj sztukę (rysowanie, malowanie, taniec itp.) do wyrażania emocji, żalu przez dziecko.
Czytaj swojej pociesze ksi?żki - wielu rodziców posługuje się biblioterapi?, aby umożliwić synowi/córce zidentyfikowanie się z innymi osobami. W bajkach terapeutycznych przeżywaj? one podobne problemy jak dziecko i radz? sobie z nimi na różne sposoby. Utożsamiaj?c się z nimi (często bohaterowie s? dziećmi w podobnym wieku), maluch odnajduje własn? metodę na swój kłopot.

Depresja dziecięca przejawia się różnie w różnych grupach wiekowych. Im młodsze dziecko, tym trudniej mu zrozumieć swoje uczucia, zidentyfikować je oraz nazwać. Im mniejsze dziecko, tym trudniej przełożyć mu emocje na słowa.

U dzieci w wieku 3-5 lat najpowszechniejszymi przejawami depresji s?:

- smutek,
- wrażenie nieobecno?ci, oddalenia, bycia otumanionym;
- mniejszy wigor, spontaniczno?ć;
- zło?ć oraz agresja,
- nie?miało?ć lub bojaźliwo?ć,
- zmienno?ć nastrojów, drażliwo?ć.

Małe dzieci, które znajduj? się w depresji:

- maj? niewyja?nialne w inny sposób objawy fizyczne, takie jak wymienione wcze?niej różnego rodzaju bóle, ale także skurcze, nudno?ci, brak prawidłowego rozwoju i wzrostu, moczenie nocne, astma, uczucie zmęczenia, problemy z zasypianiem, koszmary nocne,
- mog? przejawiać zachowania autodestruktywne, np. uderzać w co? głow?,
- s? agresywne w odniesieniu do otoczenia - np. bij? - albo zaczynaj? nagle kłamać czy kra?ć,
- wydaj? się apatyczne, letargiczne (ospałe), choć niekiedy bywaj? z kolei pobudzone i trudno je wtedy kontrolować,
- mog? odczuwać lęk separacyjny, trudno je wtedy uspokoić.


U starszych dzieci (w wieku między 9. a 12. rokiem życia i u nastolatków) najpowszechniejszymi objawami depresji s?:

- drażliwo?ć,
- zmienno?ć nastrojów,
- cynizm oraz postawa wyrażaj?ca zło?ć,
- chroniczny smutek,
- apatia,
- posępny, ponury wygl?d,
- uczucie osamotnienia,
- agresja, wrogo?ć (także w wygl?dzie),
- obniżona tolerancja frustracji.

Młodzież łatwiej przekłada na słowa negatywne przekonania nt. siebie niż młodsze dzieci. Depresyjny nastolatek może być przekonany o tym, że nie jest lubiany przez rówie?ników, że nie umie się do nich dostosować, a rodzina go nie kocha. Może to być poł?czone z umniejszaniem własnej warto?ci (dot. to zarówno my?li, jak i wypowiedzi, a obejmuje inteligencję, wygl?d zewnętrzny oraz atrakcyjno?ć). Depresyjne nastolatki mog? się uskarżać na fizyczne dolegliwo?ci, zwłaszcza na bóle głowy. Maj? problemy z bezsenno?ci?, z zasypaniem lub obudzeniem się (dokucza im senno?ć). W konsekwencji pojawiaj? się uczucie zmęczenia czy wyczerpania. Taki młody człowiek nie czuje się wypoczęty nawet po całonocnym ?nie. Zdarza się, że zmieniaj? się jego pogl?dy nt. wagi chodzenia do szkoły. Choruj?cy na depresję wycofuje się z kontaktów z kolegami, rodzin?. Nie interesuje się (albo interesuje się w znacznie mniejszym stopniu) czynno?ciami, które kiedy? sprawiały mu przyjemno?ć. Przejawia czasami niezwykłe zainteresowanie ?mierci?, umieraniem (podobnie jak młodsze dzieci), mówi, że chciałby być nieżywy czy też popełnić samobójstwo.
Nastolatek może próbować wyładować swoje frustracje oraz konflikty wewnętrzne poprzez zachowania seksualne, nie my?l?c o potencjalnych konsekwencjach.