Bruksizm to w terminologii medycznej zgrzytanie zębami albo zaciskanie szczęk, zwłaszcza podczas snu oraz pod wpływem stresu. Słowo pochodzi od greckiego brychein. Jak twierdzą eksperci, zjawisko to występuje u trojga na dziesięcioro maluchów. Najczęściej zgrzytanie zębami odnotowuje się u brzdąców poniżej 5. roku życia. Dwoma okresami nasilonego zgrzytania są moment pojawiania się zębów mlecznych oraz wyrzynanie się zębów stałych (ok. 5.-6. roku życia).
Co jest przyczyną zgrzytania zębami?
Pomimo przeprowadzonych badań, nikt tak naprawdę nie wie, co powoduje bruksizm. W niektórych przypadkach dzieci mogą zgrzytać zębami, ponieważ górne i dolne zęby nie są prawidłowo rozmieszczone (wady zgryzu). Inne zaciskają szczęki w odpowiedzi na doświadczany ból, np. ból ucha czy ząbkowanie. W ten sposób chcą go złagodzić. Kolejną przyczyną jest stres - zazwyczaj napięcie nerwowe albo złość. Twoje dziecko może na przykład przeżywać trudny sprawdzian w szkole czy też zmiany w życiu codziennym (narodziny rodzeństwa, lekcje z nowym nauczycielem). Nawet kłótnia z rodzicami, bratem czy siostrą wywołuje niekiedy na tyle silne emocje, że pojawia się zaciskanie szczęk lub zgrzytanie zębami. Bruksizm występuje u niektórych nadaktywnych dzieci, jest szczególnie rozpowszechniony wśród brzdąców z porażeniem mózgowym, głębokim upośledzeniem umysłowym. Podobnie jak ssanie smoczka czy kciuka, zaciskanie i zgrzytanie zębami jest powszechnym nawykiem, który znika samoistnie, gdy dziecko dorasta.
Jakie mogą być skutki bruksizmu?
W wielu przypadkach bruksizm nie zostaje wykryty, pomimo występowania rannych lekkich bólów uszu, szyi, barków lub głowy. Często zjawisko to jest bardziej uciążliwe dla otoczenia malucha, z powodu towarzyszących mu nieprzyjemnych odgłosów. W skrajnych przypadkach zgrzytanie oraz zaciskanie zębów może doprowadzić do powstania wad zgryzu, a także chorób przyzębia: ścierania się szkliwa, ukruszenia zębów, wzrostu wrażliwości zębów na temperaturę (chodzi zwłaszcza o miejsca z tzw. niepróchnicowymi ubytkami klinowymi oraz te, w których doszło do obsunięcia się dziąsła) oraz poważnych bólów twarzowych i przemieszczeń krążka w stawach skroniowo-żuchwowych. Większość zgrzytających maluchów nie ma aż tak nasilonych objawów, o ile nie jest to bruksizm chroniczny.
Objawy, na które warto zwracać uwagę
a) odgłosy zgrzytania podczas snu;
b) poranne narzekanie na ból szczęki albo mięśni twarzy;
c) ssanie kciuka;
d) obgryzanie paznokci;
e) gryzienie ołówków, kredek i zabawek;
f) żucie wewnętrznej części policzka;
g) ból podczas gryzienia, żucia lub ziewania;
i) stukanie, chrupnięcie podczas otwierania albo zamykania ust;
j) ból ucha przy jednoczesnym braku symptomów infekcji;
k) bóle głowy, szyi, ramion;
l) blokowanie się szczęk w pozycji otwarcia lub zamknięcia.
Jeśli stomatolog stwierdzi uszkodzenia zębów wskazujące na bruksizm, może zalecić stosowanie tzw. szyny nagryzowej. Chroni ona przed zgrzytaniem, nie eliminuje jednak patologicznego zaciskania zębów. Może także zadać dziecku kilka pytań:
1) co czujesz, kładąc się spać?;
2) martwisz się czymś, co wiąże się ze szkołą/przedszkolem albo sytuacją w domu?;
3) gniewasz się na kogoś?;
4) co robisz przed położeniem się do łóżka?
W ten sposób dentysta przekona się, czy przyczyną zgrzytania jest niewłaściwy zgryz, czy też czynniki psychologiczne. Od tego uzależniony jest dalszy schemat postępowania.
Leczenie
W wielu przypadkach bruksizm nie wymaga leczenia. Jeśli jednak problem jest poważny, stosuje się którąś z opisanych poniżej metod.
1) terapia behawioralna - polega na trenowaniu prawidłowego ułożenia ust oraz szczęk. Możesz zaproponować dziecku wspólne ćwiczenie (np. w formie zabawy). "Połóż się spokojnie. Jeśli będzie ci łatwiej, zamknij oczy. Odpoczywaj, postaraj się nie myśleć o niczym innym. Unieś język do góry, górne i dolne zęby nie mogą się stykać, zamknij usta".
2) uczenie radzenia sobie ze stresem - jeśli maluch zgrzyta zębami z powodu napięcia nerwowego czy strachu, może mu pomóc rozmowa na temat jego lęków (przed położeniem się spać), rozluźniająca kąpiel albo poczytanie ulubionej książki. Starszym dzieciom poleca się ćwiczenia relaksacyjne.
Generalnie leki nie są zbyt skuteczne w terapii bruksizmu. W niektórych przypadkach lekarz może zasugerować przyjmowanie przed snem preparatów rozluźniających mięśnie. Zastrzyki z botuliny (jadu kiełbasianego) stosuje się przy bardzo nasilonych objawach, kiedy pacjent nie reaguje na inne formy leczenia.
© Urwis.pl
autor: Anna Błońska
