Bardzo często u dzieci wyleczone migdałki, po pewnym czasie znowu są zakażone. Nawroty są tu charakterystyczne. Zapalenie migdałków najczęściej dotyczy dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym. Często bywa tak, że będąc w dużej grupie dzieci wzajemnie się zarażają.

            Przyczyną zaplenia migdałków jest zakażenie bakteryjne lub wirusowe. Częściej występuje jednak wirusowe. Głównie wywoływane jest przez paciorkowce grupy A-beta-hemolizujące. Paciorkowce te mogą wyzwolić proces immunologiczny, który w konsekwencji doprowadzi np. do choroby reumatycznej, czy kłębuszkowego zapalenia nerek.

            Do objawów zapalenia migdałków należą: powiększenie migdałków, biały nalot na migdałkach lub ich zaczerwienienie, ból ucha lub uszu, nieprzyjemny oddech, trudności z przełykaniem pokarmów, osłabienie organizmu, gorączka, brak apetytu, ból głowy. Niektóre z tych objawów są podobne do objawów grypy. U niektórych dzieci dodatkowo mogą pojawić się: wymioty, biegunka, ból brzucha. Zdarzają się też powikłania. Należą do nich m.in.: ropień okołomigdałkowy, choroba reumatyczna serca, uszkodzenie nerek. W przypadku dwóch ostatnich przyczyną jest nieleczona infekcja bakteryjna.

            Wirusowe zapalenie migdałków w zasadzie można leczyć samodzielnie. Podaje się dziecku tabletki do ssania na ból gardła. Pełnią one funkcję odkażającą. Dodatkowo zaleca się płukanie gardła np. szałwią, wodą z solą. Nie zaszkodzi poleżeć parę dni w łóżku.

            W przypadku zaplenia wywołanego przez bakterie konieczna jest wizyta u lekarza. Na migdałkach pojawia się ropa. Rośnie też wysoka gorączka. Konieczne jest wówczas leczenie antybiotykami. W przeciwnym razie ropa nie zejdzie z migdałków. Leczenie trwa około 10 dni.

            Czasami antybiotyk zostanie źle dobrany ze względu na wąskie spektrum działania. Jeżeli pomimo regularnego podawania antybiotyku objawy będą stale takie same, albo będą narastać trzeba udać się ponownie do lekarza.

Zapalenie wirusowe tym różni się od bakteryjnego, że w przypadku zaplenia bakteryjnego objawy pojawiają się nagle, natomiast, przy zapalnieu wirusowym wszystkie objawy stopniowo narastają. Początkowo ból gardła nie dokucza tak mocna, jednak z czasem staje się prawdziwym utrapieniem. Ponadto przy zapaleniu bakteryjnym pojawiają się ropne naloty. Przy wirusowym - migdałki są lekko zaczerwienione. Dodatkowo zakażeniu bakteryjnemu towarzyszy wysoka temperatura, podczas gdy zakażenie wirusowe cechuje się lekko podwyższoną gorączką.

            Zapalenie migdałków jest trudną do wytrzymania chorobą zwłaszcza dla maluszków. Ból gardła jest bardzo silny. Boli nawet przełykanie śliny. Dziecko ma problemy z jedzeniem, piciem. Migdałki są nabrzmiałe, opuchnięte, więc łatwo je podrażnić. Trzeba być bardzo wyrozumiałym i cierpliwym dla swojej pociechy. Oto kilka rad, które pomogą mamie i dziecku przetrwać w tym trudnym momencie:

- zaleca się częste płukanie gardła (można użyć do tego gotowych mieszanek ziołowych, szałwi lub wody z solą)

- dobrze jest podawać dziecku tabletki do ssania, gdyż uśmierzają ból, a dodatkowo działają odkażająco

- należy pić dużo płynów

- dobrze jest podać dziecku ciepłą herbatę z sokiem malinowym lub cytryną

- nie powinno się palić w obecności dziecka papierosów, gdyż dym tytoniowy dodatkowo podrażnia zapalone miejsca

- dziecko powinno leżeć w łóżku

- należy podawać tabletki obniżające gorączkę

- do jedzenia należy przygotowywać miękkie posiłki, tak, by dziecko nie miało problemów z ich przełknięciem (np. zupy, kasze, rozgotowane ziemniaki itp.)

- można podać dziecku witaminy, które wzmocnią jego organizm

- powietrze w domu powinno być nawilżone, nie może być zbyt suche.

            Bywa, że u dziecka powtarza się zapalenie gardła. Jeżeli występuje bardzo często np. raz na miesiąc to jest to niepokojące. Trzeba zastanowić się, jaka może być tego przyczyna. Są różne rozwiązania m.in.:

- rodzice mogą źle ubierać swoją pociechę np. za ciepło dlatego dochodzi do przegrzania,

- maluchowi nie służy dym tytoniowy, podrażnia on dodatkowo migdałki

- dziecko mieszka w zanieczyszczonym mieście, które działa na nie tak jak dym tytoniowy

            Niektóre z tych przyczyn można wyeliminować. Niestety, nie wszystkie. Ważne jest, aby dopilnować by migdałki były całkiem wyleczone. W przypadku, gdy podczas zdrowienia zapomina się o nich i pozwala na to, by dziecko piło zimne napoje, czy wykonywało męczące ćwiczenia, to po jakimś czasie może pojawić się nawrót.

            Często powtarzające się stany zapalne mogą spowodować przerost migdałków. Jest to sytuacja patologiczna. Migdałki przestają wówczas pełnić swoją dotychczasową rolę. Nie stanowią bariery ochronnej. Mogą za to wywołać niebezpieczne dolegliwości. Utrudniają prawidłowe oddychania. Powietrze nie może swobodnie przechodzić przez gardło. Ponadto przerost migdałków może wywołać: zapalenie uszu, zapalenie ucha środkowego, zapalenie zatok. Prowadzi też do niedosłuchu. W takim wypadku niezbędne jest poddanie się operacji wycięcia migdałków. Przerost może wystąpić na wszystkich migdałkach lub też na migdałku gardłowym.

            Wycinanie migdałków budzi jednak sporo kontrowersji. Według niektórych dochodzi do nadużyć. Dzisiaj wyodrębnia się dwie przyczyny, dla których wycina się migdałki: bezwzględna i względna. Do wskazania bezwzględnego zalicza się trudności z oddychaniem, przyjmowaniem pokarmu lub kiedy zachodzi podejrzenie o nowotwór. Takie przypadki zdarzają się jednak bardzo rzadko. Do wskazania względnego zalicza się dolegliwości takie jak ropień okołomigdałowy czy przewlekłe zapalenie migdałków. Pojawia się tu niebezpieczeństwo, jak ustalić kryteria na podstawie, których można uznać zapalenie za przewlekłe. Czy mamy z nim do czynienia wtedy, kiedy stan zapalny pojawia się dwa razy do roku? Niezależnie od przyjętych założeń zabieg ten był i będzie budził wiele sprzeczności

            Warto w miarę możliwości odizolować od chorego pozostałych członków rodziny. W większości przypadków jest to praktycznie niewykonalne. Jeżeli jest to możliwe, to na czas choroby zdrowe rodzeństwo można „podrzucić” babci. W sytuacji, kiedy nie będzie można tego z różnych przyczyn zrobić, wtedy dobrze jest podawać zdrowemu jeszcze rodzeństwu Calcium bądź Rutinoscorbin, aby wzmocnić organizm.

            Najczęściej zachorowania zdarzają się wiosną, jesienią. Wynika to z faktu, że wówczas organizm jest bardziej niż zwykle osłabiony. Często zapalenie migdałków zaczyna się niewinnie od zwykłego kataru. Dzieje się tak dlatego, że z jamy nosowej drobnoustroje przedostają się do gardła. Ponadto zatkany nos uniemożliwia normalny sposób oddychania. Naturalny jest wtedy odruch oddychania ustami. Niestety wówczas migdałki są bardziej narażone na ataki wirusów czy bakterii.

            Niezależnie od wszystkiego jest to czas, w którym trzeba być przy dziecku, podtrzymywać je na duchu i starać się załagodzić jego cierpienia.

© Urwis.pl
 autor: Magdalena Waloszek

Bibliografia:

1. H. B. Valman, ABC od 1-7 roku życia dziecka, Warszawa 1995

2. red. B. Górnicki, B. Dębiec, J. Baszczyński, Pediatria , t. 2, Warszawa 1995

3. red. W. S. Gomółka, W. Rewerski, Encyklopedia zdrowia, Warszawa 2000

4. E. Hassmann- Poznańska, Ocena skuteczności tonsylektomii lub adenotonsylektomii w leczeniu nawracających zapaleń gardła u dzieci, w: Medycyna Praktyczna, nr 11-12/2005