W typowym przebiegu świnki charakterystyczne jest jednostronne lub obustronne zapalenie ślinianek przyusznych, a czasami podżuchwowych i podjęzykowych.

            Zanim świnka ujawni się w pełni pojawią się pewne zwiastuny, które mogą świadczyć o tym, że za niedługo choroba może przybrać pełną formę. Należą do nich: ból głowy, złe samopoczucie, ból w okolicy uszu, możliwy stan zapalany jamy ustnej.

Do objawów świnki należą:

- gorączka ( zazwyczaj nieznaczna, ale może również być wysoka)

- odczuwalny przy gryzieniu ból stawu żuchwowego

- obrzęk ujść gruczołów ślinowych

- wrażliwość na kwaśny smak

- ból głowy i ogólne złe samopoczucie

- bolesny obrzęk ślinianek powoduje zniekształcenie twarzy

-wysypka rumieniowa plamisto-grudkowa

- suchość w ustach spowodowana trudniejszym przełykaniem śliny

            Wirus ten może nieść za sobą wiele powikłań. Często dochodzi do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych. Świadczyć o tym mogą częste bóle głowy oraz objawy oponowe Brudzińskiego i Kerniga. Objaw Brudzińskiego dzieli się na dolny i górny. Górny polega na tym, że przy zgięciu głowy w kierunku klatki piersiowej równocześnie zginają się kończyny dolne w stawach kolanowych i biodrowych. Dolny objaw polega na tym, że przy ucisku na spojenie łonowe zginają się kończyny dolne w stawach kolanowych i biodrowych. Z kolei objaw Kerniga polega na tym, że przy zgięciu kończyny dolnej w stawie biodrowym równocześnie następuje zgięcie w stawie kolanowym.

 Zapalenie opon mózgowo rdzeniowych występuje w 10-30% przypadków zachorowań. Zapalenie te pojawia się w 7-14 dniu choroby, najczęściej po zajęciu ślinianek. Nie jest to regułą. Bywa, że do zaplenia dochodzi nawet po sześciu tygodniach choroby. Zdarza się też, choć jest to bardzo rzadkie, że zapalenie opon mózgowo rdzeniowych występuje razem z zapaleniem mózgu.

Świnkowe zapalenie opon mózgowych ma charakter limfocytowy. Zazwyczaj przebiega łagodnie. W jednym przypadku na 6000 przybiera ciężko postać połączoną z utratą świadomości.

            W przypadku, gdy u chorego wystąpią: ostry ból brzucha, wymioty, biegunka, zachodzi podejrzenie, że może to być związane z zapaleniem trzustki. Przypuszczenia potwierdzą się po zbadaniu aktywności amylazy w surowicy i moczu. Zapalenie trzustki najczęściej występuje u kobiet. W przypadku dzieci praktycznie się nie zdarza.

            Wirus świnki może być przyczyną zapalenie jąder. Na szczęście taka sytuacja nie należy do częstych. Występuje głównie u osób wieku od 15-29 lat. Zazwyczaj w 7- 10 dniu choroby. Gwałtownie powiększają się wówczas jądra i najądrza. Ponadto występuje wysoka gorączka. Konsekwencją zaplenia jąder może być wyniszczenie komórek rozrodczych, co w rezultacie doprowadzi do bezpłodności. Zapalenie leczy się objawowo. Używa się leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe. Można stosować okłady rozgrzewające i niesteroidowe leki przeciwzapalne.

            Oprócz wymienionych powikłań występują też inne rzadziej spotykane - należą do nich: głuchota (występuje u około 4% przypadków), zapalenie gruczołu tarczowego, zapalenie grasicy, zapalenie gruczołów piersiowych, zapalenie wątroby, zapalenie jajników, zapalenie stawów, cukrzyca.

            Jeżeli człowiek zachoruje na świnkę, to nabywa odporności na resztę życia. Oznacza to, że nie grozi mu już zarażenie się od innych. Świnka pojawia się najczęściej w miesiącach zimowo- wiosennych. Wiele osób nie wie, że kiedyś miało świnkę. Przebiegała ona bowiem bezobjawowo. Przeciwciała, które się wówczas wytworzyły uodporniły się na wirus. Wyjaśnia to fakt, że niektórzy przebywają w towarzystwie osoby chorej, a pomimo to nie zarażają się wirusem.

            Nie ma swoistej metody leczenia świnki. Leczy się tylko objawy. Podaje się środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Kiedy w domu ktoś nieoczekiwanie zachoruje na świnkę trudno sobie z tym poradzić. Warto jednak zastosować się do praktycznych rad:

- podawać duże ilości płynów

- pilnować, by dziecko nie wychodziło z łóżka

- zaleca się często przepłukiwać jamę ustną, np. roztworem z rumianku

- podawać pokarmy lekkostrawne, chude

-zadbać o to, by dostarczyć pociesze odpowiednią ilość witamin

- odizolować chorego od reszty rodziny

- można posmarować okolice zapalnych ślinianek spirytusem, w celu złagodzenia bólu

- nie podawać kwaśnych lub ostrych napojów pokarmów, gdyż przy przełykaniu mogą one powodować ból

- płyny chory powinien spożywać przez słomkę

            W przypadku dziecka, które jest zbyt małe, aby zrozumieć, że powinno leżeć w łóżku postępuje się nieco inaczej. Przede wszystkim należy go ciepło ubrać i dopilnować, aby przypadkiem nie spocił się w trakcie zabawy. Ponadto nie można narażać obrzęku ślinianek na przewianie. Dobrze jest opatulić szyję dziecka szalikiem. Można też za uszy wetknąć dodatkowo bawełniane waciki. Bawełna nie podrażni skóry.

            Najskuteczniejszą metodą przeciwdziałania chorobie jest szczepienie. W krajach, gdzie nie ma obowiązku szczepienia przeciw śwince, mniej więcej, co 2-3 lata występuje epidemia. Zjawisko to zdarza się najczęściej w miesiącach zimowo - wiosennych.

            W Polsce zgodnie z kalendarzem szczepień obowiązkowo szczepi się przeciw śwince w 13-14 miesiącu życia. Dodatkowo zaleca się, choć nie jest to obowiązkowe zaszczepić ponownie malucha w wieku 7 lat.

            Skuteczność szczepionki wynosi 95%. W pozostałych 5% nawet, jeżeli świnka wystąpi, to jej przebieg będzie znacznie łagodniejszy. Szczepionka jest skuteczna jedynie wtedy, gdy dziecko nie miało styczności z osoba chorą. W przypadku kontaktu z zarażonym szczepienie przeciw śwince w ogóle nie wpłynie na przebieg choroby.

            Wbrew pozorom najlepszym wyjściem będzie, jeżeli świnką zarazi się małe dziecko. W takim przypadku rzadko, kiedy dochodzi do poważniejszych powikłań. U chłopców praktycznie nie zdarza się zapalenie jąder, gdyż problem ten dotyczy młodzieńców najczęściej od 15. roku życia.

© Urwis.pl
autor: Magdalena Waloszek

  
Bibliografia:
1.      H. B. Valman, ABC od 1-7 roku życia dziecka, Warszawa 1995
2.      red. B. Górnicki, B. Dębiec, J. Baszczyński, Pediatria , t. 2, Warszawa 1995
3.       red. W. S. Gomółka, W. Rewerski, Encyklopedia zdrowia, Warszawa 2000