Dzieci cierpiące na migreny uczą się samoregulowania aktywności neuronów kory mózgowej, a warto nadmienić, iż dane sugerują, że napady mogą być częściowo przyspieszane w sytuacji, kiedy komórki nerwowe tego obszaru stają się zbyt pobudzone. Trening ma pozwolić dzieciom wykorzystywać relaksację do kontrolowania oraz tłumienia silnych wyładowań w obrębie kory, redukując prawdopodobieństwo wystąpienia w przyszłości migrenowych bólów głowy.

        W półrocznym okresie po nauce porównywano nasilenie symptomów chorobowych u dzieci po treningu i u dziesięciu młodych ludzi, którzy go nie przeszli. Okazało się, że w pierwszej grupie poprawa nastąpiła w aż do 55% przypadków, natomiast w grupie kontrolnej dotyczyło to tylko 8% dzieci. Pięcioro stosujących biofeedback uczestników badania miało o połowę mniej ataków, a u czworga zaobserwowano poprawę. Żadne dziecko z grupy, która nie poznawała zasad tej metody relaksacyjnej, nie przejawiało 50-procentowego lub jeszcze bardziej zauważalnego polepszenia stanu zdrowia. Po 10 sesjach treningu biofeedbacku obniża się bazowy poziom pobudzenia neuronów kory, wzrasta natomiast zdolność danej osoby do tłumienia wyładowań o wysokiej amplitudzie. Zmiany te nie pozwalają jednak w pełni wyjaśnić poprawy odnotowanej przez dzieci. Być może chodzi tu o wzrost pewności siebie, przekonanie, że umie się poradzić sobie w walce z migreną, które wpływa na efektywność terapii. Ważną rolę odgrywać może także środowisko rodzinne danego dziecka. W świetle tych doniesień sensowna wydaje się profilaktyka migrenowych bólów głowy w dzieciństwie z wykorzystaniem omawianej metody.

Pod koniec ubiegłego roku Amerykańska Akademia Neurologii (American Academy of Neurology) i Stowarzyszenie Neurologii Dziecięcej (Child Neurology Society) opublikowały nowy przewodnik praktyczny, dotyczący leczenia migreny u dzieci oraz młodzieży. Wg danych tam zawartych, zarówno ibuprofen, jak i paracetamol są skuteczne w leczeniu tego typu bólu głowy w przypadku omawianej grupy wiekowej.

        Po przejrzeniu badań z ostatnich 20 lat, naukowcy doszli do wniosku, że sumatryptan w formie inhalacji do nosa także jest u młodzieży środkiem bezpiecznym i efektywnym. Żaden tryptanowy doustny lek przeciwmigrenowy nie był skuteczny ani u dorastających, ani wśród dzieci.

        Migrenowe bóle głowy są powszechne u dzieci, a przeciętny wiek, w którym po raz pierwszy pojawiają się ataki, wynosi w przypadku chłopców 7, a w przypadku dziewczynek 11 lat. Przeważnie migrena zaczyna się między 11. a 20. rokiem życia (43%). Częstotliwość napadów wzrasta w okresie dojrzewania. U dziewczynek pierwsze napady mogą się pojawić wraz z rozpoczęciem miesiączkowania. Szacuje się, że od 8 do 23 procent dzieci w wieku 11-15 lat doświadcza skutków migreny - zauważa Donald W. Lewis, główny autor opisywanego studium.

        Naukowcy stwierdzili również, iż brak jest wystarczających danych, by zalecić zapobiegawcze podawanie preparatów zawierających cyproheptadynę (Peritol), amitryptylinę, sól sodową kwasu walproinowego, topiramat (Topamax), a także lewetiracetam. Ze względu na sprzeczne wyniki odnośnie skuteczności propranalolu i trazodonu w zapobieganiu migrenom nie rekomenduje się ich.

Migrena jest samoistnym bólem głowy, co oznacza, że nie występuje w przebiegu innych chorób. Trzy razy częściej dotyka kobiet niż mężczyzn. Ma ona charakter napadowy, a silny pulsujący ból występuje zwykle po jednej stronie. Bólowi mogą towarzyszyć nudności, wymioty, światłowstręt, nadwrażliwość na dźwięki i zapachy. Zdarza się, że występują przejściowe objawy neurologiczne, tzn. drętwienie, zawroty głowy oraz zaburzenia mowy. Obserwuje się uczucie rozbicia, dreszcze, a także bladość. Wielu chorych ból wyłącza z codziennego życia, nie są oni w stanie wykonywać swoich zwykłych zadań. Częstość występowania napadów waha się od kilku w roku do kilku (nawet sześciu) miesięcznie.

Migrena jest nieuleczalna - można jedynie zredukować liczbę oraz złagodzić napady, ułatwić ich przerywanie, a więc opanować chorobę. Nie wiadomo dokładnie, co ją wywołuje, prawdopodobnie ból jest skutkiem kurczenia i rozszerzania naczyń wewnątrzczaszkowych albo nieprawidłowego wydzielania się przekaźników bólu.

Rozróżniamy trzy rodzaje migren:

1) migrenę klasyczną z aurą - napad bólu poprzedzają różne zaburzenia wzrokowe (pacjent widzi np. błyski świetlne, zygzaki, jaskrawe bądź kolorowe linie, doświadcza ubytków pola widzenia), czuciowe i ruchowe. Zakłócenia widzenia pojawiają na ok. 0,5 godziny przed atakiem, nie powinny natomiast trwać dłużej niż 30 minut.

2) pozbawioną aury migrenę pospolitą, występującą u 80% pacjentów. W ich przypadku ból może być silny lub bardzo silny (opisywany jako pulsujący). Przynajmniej na początku jest on zlokalizowany po jednej stronie, towarzyszą mu nudności, wymioty, zwiększona wrażliwość na dźwięki i zapachy. Atak trwa od 4 do 72 godzin. Część ludzi ma zarówno napady migreny klasycznej, jak i pospolitej.

U dzieci napad migreny ma nieco inny przebieg niż u dorosłych - ból głowy jest słabszy, silniejsze są natomiast współwystępujące z nim objawy, czyli bóle brzucha, wymioty, kłopoty trawienne.

Zapobieganie migrenowym bólom głowy

1) Uregulowany tryb życia,

2) Unikanie przeciągów, wychodzenia na dwór przy silnym wietrze,

3) Aktywny tryb życia, ćwiczenia,

4) Unikanie stresów, relaks,

5) Masaż karku,

6) W diecie warto ograniczyć stosowanie soli i cukru, spożywanie potraw ostrych, smażonych,

7) Eliminacja używek - alkoholu, nikotyny, kofeiny,

8) Ograniczenie tłuszczów zwierzęcych (są to przede wszystkim nasycone kwasy tłuszczowe) - zamiast tego lepiej jeść ryby morskie, pić siemię lniane (lub dodawać nasion do gotowania) czy stosować olej lniany (zawierają kwas tłuszczowy omega-3, który pomaga kształtować właściwy stosunek dobrego cholesterolu HDL do złego LDL),

9) Małe przekąski między posiłkami pomogą tym osobom, u których ból głowy spowodowany jest niskim poziomem cukru we krwi,

10) Odpowiednie dawki mikroelementów: potasu (gdy ból głowy występuje po południu, wieczorem; można go dostarczyć organizmowi z ziemniakami, melonem, awokado, gotowanymi buraczkami, suszonymi śliwkami, brzoskwiniami, a także z sokiem pomidorowym), magnezu (500 mg dziennie; owoce suszone i oleiste, otręby, pełne ziarna, fasola sucha i groch łuskany zawierają duże jego ilości - powyżej 100 mg na 100 gramów),

11) Zażywanie witaminy PP (50 mg), tak sugerują niektórzy badacze,

12) Ziołolecznictwo: sok ze złocienia maruny, dostępny w Polsce w postaci preparatów Mariomigran, Ketotifen (spotykany jest też w formie tabletek, kapsułek oraz suszu z naziemnych części rośliny lub liści); różnego rodzaju bóle głowy uśmierza nalewka z aloesu; okłady z glinki (kataplazmy) zaleca się przede wszystkim ludziom starszym - okład ciepły na kark i okład zimny na czoło,

13) Psychoterapia (chorzy boją się często występowania napadów),

14) Muzykoterapia (muzyka uspokaja),

15) Leczenie uzdrowiskowe,

16) Akupunktura - efekty osiąga się zazwyczaj po 8-10 cotygodniowych seansach, później następuje tygodniowa przerwa, następnie powtarza się również 8-10 sesji nakłuwania igłami (chorzy donoszą najczęściej o złagodzeniu objawów, w niektórych przypadkach napady ustępują całkowicie),

17) Homeopatia (przy migrenie z mroczkami: fiołek alpejski, Cyclamen purpurascens, kłącze, najczęściej stosuje się w potencji dil D3, np. preparat CYCLAMEN Pentarkan; przy migrenie: krwawnik kanadyjski, Sanguinaria canaderisis, korzenie, najczęściej stosuje się w potencji dil D3, D4).

Co zrobić w przypadku, gdy pojawiają się pierwsze symptomy bólu głowy?

1) Wykonać na sobie masaż karku, głowy, ramion,

2) Zastosować akupresurę,

3) Zastosować aromaterapię - gdy dana osoba nie jest alergikiem, można wcierać w skórę skroni olejki eteryczne (preparaty Aromatol, Migrenol, olejki cytrynowy, rozmarynowy czy eukaliptusowy - w przypadku trzech ostatnich dodaje się 2-3 krople olejku na 5 ml oliwy i delikatnie wciera, można je też dodać do kąpieli. Do kąpieli, masażu, inhalacji stosuje się olejki grejpfrutowy oraz z rumianku lekarskiego. Przy migrenie zastosowanie - w masażach i kąpielach aromaterapeutycznych - znajduje także olejek lawendowy. Olejek miętowy wciera się w czoło, kark, a następnie chłodzi się te obszary zimnym kompresem bądź lodem),

4) Popijać małymi łyczkami ciepły napar z pierwiosnka lekarskiego (1 kopiastą łyżeczkę kwiatów zaparza się w 1/4 litra wody i zostawia na krótko do naciągnięcia, przy alergii należy zachować ostrożność) lub stokrotki,

5) Napić się osłodzonej kawy lub herbaty (może być też z cytryną),

6) Zjeść coś, jeśli żołądek jest pusty i to może być powodem migreny,

7) Odpocząć w ciemnym, wywietrzonym pomieszczeniu z okładem na głowie,

8) Przed wystąpieniem bólu zażyć witaminę B3, która rozszerza naczynia krwionośne,

9) Zrobić sobie poprawiające krążenie bicze wodne: raz ciepłą, raz zimną wodą,

10) Zanurzyć stopy w ciepłej kąpieli, przykładając do czoła zimny kompres,

11) Wykonać lekkie ćwiczenia fizyczne, popływać, gdy jest taka możliwość. Niektórzy wspominają o staniu na głowie, ale nie jest ono zalecane przy kłopotach z kręgosłupem oraz przy silnym bólu.