Przeświecające przez nie słońce "zalewało" siedzącego wewnątrz człowieka określoną barwą. Warto też wspomnieć, że Hindusi przypisują każdej z siedmiu czakr inną barwę, a wykorzystując kolory, wyrównują przepływ energii pomiędzy nimi. W bliższych nam czasach chromoterapią ponownie zainteresowano się pod koniec XIX wieku. Współcześnie terapia barwą stanowi część medycyny niekonwencjonalnej. Wpływ kolorów na ludzki organizm jest uwzględniany przez wiele instytucji, zawodów czy dziedzin nauki. Chromoterapia stanowi np. uzupełnienie aromaterapii podczas wizyty u kosmetyczki, jest wykorzystywana w pracy z głęboko upośledzonymi dziećmi. Niezwykłe znaczenie (również symboliczne) mają barwy biur, w których pracujemy, poszczególnych pomieszczeń naszych mieszkań, ubrań wkładanych na różne okazje (tutaj pole do popisu mają dekoratorzy wnętrz oraz projektanci mody).

Światło i barwa są nierozdzielnymi pojęciami. Natrafiając na swej drodze na jakąś przeszkodę, promienie świetlne ulegają odbiciu. Barwa, jaką widzimy, jest zależna od długości fali odbitego promieniowania.<ZDJĘCIE koloroterapia1>

Najważniejszym źródłem światła na Ziemi jest, oczywiście, Słońce. Każdy element składowy jego promieniowania wywiera wpływ na biologię naszego organizmu, zaś światło widzialne korzystnie wpływa na funkcjonowanie psychiczne (depresja sezonowa związana jest właśnie ze zmniejszoną ilością światła i częściej zapadają na nią mieszkańcy krajów wysuniętych na północ). Długotrwały niedobór promieniowania słonecznego ma poważne konsekwencje - dochodzi do funkcjonalnych zaburzeń nerwowych, niedoboru witaminy D, wapnia i osłabienia odporności organizmu. Światło słoneczne usprawnia działanie mięśni, wzmacnia odporność oraz poprawia przyswajanie substancji mineralnych.

Oddziaływanie koloru

Fakt, że widzimy jakiś kolor, jest odnotowywany przez nasz mózg. W odpowiedzi wysyła on do określonego gruczołu dokrewnego (a więc na przykład do tarczycy, jąder, jajników czy trzustki) sygnał w postaci odpowiedniego neuroprzekaźnika. Służy to wywołaniu reakcji hormonalnej. Poprzez krwioobieg hormony oddziałują na narządy wewnętrzne. Gruczoły wydzielnicze reagują na daną barwę stosownie do interpretacji dokonanej przez mózg. Czerwony jest przez mózg uznawany za pobudzający, działa więc również pobudzająco na nadnercza.

Tylko 20% informacji niesionej przez światło o określonej barwie odbiera oko. Aż na 80% drgań reaguje skóra. Drgania te wpływają na funkcjonowanie neuronów i tą drogą informacja dociera do mózgu. Dalej kolejność zachodzących zjawisk jest identyczna, jak opisana wyżej. Uważa się też, że przenikające przez tkanki światło o określonej barwie oddziałuje na cytoplazmę komórek, wpływając na szybkość zachodzenia, a także na nasilenie wewnątrzustrojowych reakcji chemicznych. Co ciekawe, kolory pobudzają wzrost komórek. Efekty koloroterapii obniżają lub nawet niwelują używki (kawa, nikotyna, alkohol) oraz tłuste mięsa.

Rodzaje zabiegów leczniczych z wykorzystaniem kolorów:

a) przyjmowanie barw z pożywieniem (pokarmy o odpowiednim kolorze);

b) picie wody napromieniowanej uprzednio światłem o określonej barwie, picie nasłonecznionej wody. Wrażliwe jednostki odczują nawet zmianę smaku wody naświetlanej przez jakiś czas danym kolorem. Naświetlona niebieskim jest odbierana jako chłodna, orzeźwiająca, poddana wpływowi czerwonego nie odświeży, sprawia bowiem wrażenie letniej, niezbyt przyjemnej w smaku;

c) kąpiele w kolorowej wodzie;

d) koloropunktura - Peter Mandel, Niemiec zajmujący się akupunkturą, opracował specjalny aparat do koloropunktury. Urządzenie emituje wiązki kolorowego światła, nakierowywane na receptory akupunkturowe;

e) wykorzystanie odpowiedniego koloru otoczenia czy stroju. Zaleca się przebywanie w pomieszczeniach dostosowanych kolorystycznie do celu danej terapii. Obecnie produkowane są specjalne ekrany, emitujące określone barwy. Często można nimi zastąpić wieszane na ścianie obrazy, bo przypominają je wyglądem i są niezwykle estetyczne;

f) okulary z barwnymi soczewkami;

g) techniki wizualizacyjne (tutaj odwołuje się do wyobraźni);

h) kolorowe naświetlania - stosuje się bezpośrednie naświetlanie przez filtr (układany np. na "chorym" miejscu) o odpowiedniej barwie. Czas naświetlania zwiększa się od początkowych 15 minut do pół godziny, a nawet godziny, można je powtarzać kilka razy dziennie.

Chromoterapia dzieci upośledzonych

W terapii osób upośledzonych najczęściej stosuje się ostatnią z wymienionych technik, a więc naświetlanie kolorem części albo całego ciała. Najlepiej posłużyć się lampami halogenowymi, bo emitują światło niewiele odbiegające od białego, oraz odpowiednimi filtrami. Suma barw filtrów powinna dać w efekcie białe światło. Regulując natężenie światła poszczególnych lamp, terapeuta uzyskuje poszczególne barwy widma. Przeważnie wybiera się filtry żółty, niebieski, czerwony i zielony.

Czas naświetlania to średnio 5-20 minut (cykle są więc krótsze niż u osób znajdujących się w normie intelektualnej). Niepokojące objawy (mdłości, rozdrażnienie, zmęczenie) to wskazanie do natychmiastowego przerwania sesji. Lepszy wariant to za mało zabiegów niż spowodowanie urazu czy przebodźcowanie. Istotny jest właściwy indywidualny dobór barw, trzeba jednak dodatkowo obserwować zachowanie upośledzonego dziecka.

Pod wpływem koloroterapii dostrojeniu ulega energetyczny poziom funkcjonowania dziecka - nadpobudliwe nieco się uspokajają, a te ospałe, bez kontaktu stają się bardziej otwarte, aktywne.

zielony - można nim naświetlać bez ograniczeń, to jedyny taki kolor.

czerwony - uwaga! Nadmiar tej barwy w krótkim czasie wprowadza w stan poirytowania, rozdrażnienia. Źle znoszące czerwień osoby poddaje się czasem działaniu pomarańczowego.

fiolet - również zalecana ostrożność. Część chromoterapeutów uważa, że nie jest to kolor do naświetlania osób upośledzonych.

Polecane są barwy mieszane, np. pomarańczowy (żółty + czerwony), bo wykazują terapeutyczne działanie barw, z których powstają.

Właściwości poszczególnych barw

czerwony - barwa odpowiednia, ze względu na swoje właściwości stymulujące, dla osób apatycznych, mało energicznych. Pod jej wpływem wzrasta ciśnienie krwi, a także produkcja hemoglobiny. Zwiększeniu ulega pobudliwość układu nerwowego, czerwień trzeba więc stosować ostrożnie. Efekt biologiczny zastosowania światła czerwonego to podgrzanie określonych partii ciała, widoczne jako przekrwienie skóry oraz głębiej położonych tkanek.

pomarańczowy - dopinguje, delikatniej jednak niż czerwony. Łagodzi stresy i napięcia emocjonalne, wspomaga procesy witalne oraz zdolności intelektualne. Przypisuje mu się zdolność regenerowania mięśni. Przyspiesza przemianę materii, poprawia krążenie krwi, pracę nerek i układu oddechowego. Pod wpływem pomarańczowego człowiek zaczyna funkcjonować na wyższych obrotach. Pozytywnie oddziałuje na układ odpornościowy.

niebieski - nasenny i przeciwbólowy. Działa tonująco na osoby agresywne (także autoagresywne). Nie tylko jednak odpręża i relaksuje, lecz także ułatwia skoncentrowanie się, przynosi ulgę przy bólach głowy, stawów czy gardła. Zmniejsza apetyt, co z pewnością docenią osoby borykające się z nadwagą lub otyłością. Wykazuje właściwości antybakteryjne. Zmniejsza ból (znieczula), ma właściwości przeciwgorączkowe, napotne i przeciwzapalne. Zwęża naczynia krwionośne skóry. Niebieski stosuje się w leczeniu żółtaczki hemolitycznej u noworodków. Żółtaczka hemolityczna jest skutkiem patologicznego rozpadu (hemolizy) czerwonych krwinek dziecka w wyniku działania przeciwciał matki. Prowadzi to do niedokrwistości i wzrostu stężenia bilirubiny we krwi. Światło niebieskie przekształca bilirubinę w nietoksyczne, rozpuszczalne w wodzie związki (zachodzi fotooksydacja, czyli utlenianie pod wpływem światła). Są one usuwane z moczem.

fioletowy - uspokaja, usuwa uczucie zmęczenia, zapobiega bezsenności oraz hamuje motorykę mięśni szkieletowych.

purpurowy - zmniejsza wrażliwość bólową, rozluźnia, działa nasennie. Obniża ciśnienie krwi (naczynia krwionośne ulegają rozszerzeniu).

zielony - działa stabilizująco, warto wykorzystywać go w pracy z dziećmi agresywnymi oraz autoagresywnymi, znajdującymi się w stanie sporego napięcia (właściwości odstresowujące). Usuwa zmęczenie, pomaga przy bezsenności. Pozwala obniżyć ciśnienie krwi. Podobne działanie do tego koloru może mieć różowy. <ZDJĘCIE koloroterapia2>

żółty - sprawia wrażenie przyjaznego i ciepłego, dobrze się sprawdza w przypadku dzieci smutnych (wykazuje działanie antydepresyjne). Zwiększa poczucie bezpieczeństwa. Stanowi pozytywny "kuksaniec" dla osób nieśmiałych. Wspiera jednostkową zdolność logicznego rozumowania, pomagając zapanować nad emocjami. Pozytywnie wpływa na przewód pokarmowy, przyspiesza przepływ limfy w organizmie. Niewskazany w przypadku maluchów nerwowych, niespokojnych.

indygo - pobudza aktywność psychiczną. Wpływa na narządy słuchu, węchu oraz wzroku.

Pamiętając o tym, że kolor łączy się z emocjami (poszczególnym uczuciom da się przypisać barwę), reakcję dziecka czy osoby dorosłej na kolor można potraktować jako wskazówkę diagnostyczną. Odpowiedzią na tę reakcję będzie zastosowanie jako narzędzia terapeutycznego konkretnego koloru lub kombinacji kolorów. Psychologowie amerykańscy Rachel A. Bleier i Breeze M. Hannaford zaproponowali nawet bazującą na tym toku rozumowania metodę, nazywaną równoważeniem kolorem.

© Urwis.pl
autor: Anna Błońska